Kısa yanıt
HAGB, beraat veya cezanın ertelenmesi değildir. Güncel CMK 231 şartları, denetim sonuçları ve karar tarihine göre değişen kanun yolu birlikte incelenmelidir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, ceza yargılamasında kurulan hükmün açıklanmasının belirli koşullarla ertelenmesidir. Bu rehber yetişkinler bakımından genel çerçeveyi anlatır; çocuklara ve özel kanunlara ilişkin ayrı kurallar ayrıca araştırılmalıdır. 1 Kasım 2026 kontrolünde, UYAP'taki güncel CMK 231 metni 7589 sayılı Kanun değişikliğini içeriyor. Eski bir yazıdaki kural doğrudan bugünkü dosyaya taşınmamalıdır.
HAGB beraat veya ceza ertelemesi değildir
Beraatte suçun işlendiğinin sabit olmaması gibi beraat nedenleri değerlendirilir. HAGB'de ise mahkeme bir hüküm kurar, fakat açıklanmasını geri bırakır. Güncel CMK 231/5, müsadereyi ayrıca ayırarak kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını düzenler. Bu nedenle HAGB için 'hiçbir karar verilmedi' veya 'kişi beraat etti' denilemez. Aynı hükümdeki hapis cezasının ertelenmesi ve kısa süreli hapsin seçenek yaptırıma çevrilmesi de HAGB ile aynı işlem değildir; 231/7 bu ayrımı açıkça kurar.
İki yıllık sınır nasıl anlaşılır?
CMK 231/5'teki genel sınır, yargılama sonunda hükmolunan iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıdır. Yalnızca suçun kanundaki soyut üst sınırına bakmak yeterli değildir. Hükmolunan sonuç ceza ile suçun özel olarak kapsam dışında tutulup tutulmadığı birlikte kontrol edilir. Bu koşulun bulunması kendiliğinden HAGB hakkı yaratmaz; diğer şartlar ve mahkemenin gerekçeli değerlendirmesi gerekir. Birden çok suç veya önceki karar varsa her birinin hukuki durumu ayrı incelenmelidir.
Mahkemenin ayrıca değerlendirdiği üç koşul
Güncel 231/6'ya göre önceki kasıtlı suç mahkûmiyeti, yeniden suç işlememe konusunda oluşan kanaat ve suçla doğan mağdur veya kamu zararının giderilmesi değerlendirilir. Önceki kaydın niteliği okunmadan 'sabıkası olan hiç yararlanamaz' gibi genellemeler yapılmamalıdır. Zarar bakımından aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yolu söz konusu olabilir. Derhal ödeme mümkün değilse 231/9'daki denetim süresinde aylık taksitlerle tamamen giderme olanağı ayrıca ele alınır. Şartların dosyada hangi belgeyle karşılandığı gerekçede izlenebilmelidir.
Denetim süresi ve yükümlülükler
Yetişkinler için CMK 231/8 beş yıllık denetim süresi öngörür. Bununla, mahkemenin en çok bir yıl için belirleyebileceği denetimli serbestlik yükümlülüğünün süresi aynı şey değildir. Eğitim, gözetim altında çalışma, belirli yerlere gitmeme veya belirli yükümlülükleri yerine getirme kararları bulunabilir. Karar örneğinde hangi yükümlülüğün hangi tarih aralığında uygulanacağı okunmalıdır. Başlangıç ve bitiş tarihlerini yalnızca kararın duruşmada açıklandığı günden hareketle tahmin etmeyin; kesinleşme ve ilgili dosya kayıtlarını birlikte inceleyin.
Denetim başarıyla tamamlanırsa ne olur?
CMK 231/10, denetim içinde kasten yeni suç işlenmemesi ve yükümlülüklere uygun davranılması durumunda geri bırakılan hükmün ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilmesini düzenler. Sürenin takvimde dolması ile bu yöndeki mahkeme kararının dosyada bulunması birbirinden ayrılmalıdır. Bir başvuru için belge sunulacaksa dosyanın son durumunu ve düşme kararını yetkili merciden doğrulamak gerekir. HAGB'nin bütün meslek, izin veya idari işlemlerde hiçbir etkisi olmayacağına dair genel bir güvence verilemez; ilgili özel düzenleme ayrıca incelenir.
Yeni suç veya yükümlülük ihlalinde ne incelenir?
CMK 231/11, denetimde kasten yeni suç işlenmesi veya yükümlülüğe aykırılık durumunda hükmün açıklanmasını düzenler. Yeni bir soruşturmanın açılması ile yeni suçun işlendiğinin hukuken belirlenmesi aynı şey değildir. Yeni fiilin tarihi, denetim aralığı ve ikinci dosyanın sonucu kontrol edilmeden otomatik sonuç çıkarılmamalıdır. Yükümlülüğünü yerine getiremeyen kişinin durumu için kanunda ayrıca değerlendirme imkânı vardır. Açıklanan veya yeniden kurulan hükme karşı özel itiraz düzenlemesi bulunduğundan, ilk HAGB kararının kanun yoluyla karıştırılmamalıdır.
İtiraz mı istinaf mı: önce kararın tarihine bakın
CMK geçici 6/2, 1 Haziran 2024 öncesindeki HAGB kararları için eski itiraz rejimini korur. Bu tarihte ve sonrasında verilen ilk HAGB kararlarında, güncel 231/12'deki istinaf rejimi ve 272/3 istisnaları dikkate alınır. Her karar için 'itiraz edilir' demek bu yüzden yanlıştır. Sonradan hükmün açıklanması ise farklı bir karar türüdür. Güncel istinaf süresi bakımından 273/1 gerekçeli hükmün tebliğinden başlayan iki haftayı düzenler; eski kararların süreleri geçiş hükmüyle ayrıca belirlenir.
2026 değişikliği ve kapsam dışı suçlar
16 Temmuz 2026 kabul tarihli 7589 sayılı Kanunun 15. maddesi, CMK 231'in beşinci ila on dördüncü fıkralarını yeniden düzenlemiştir. Güncel 231/14 işkence ve eziyet suçlarını, ayrıca kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçları kapsam dışında tutar. 'HAGB tamamen kaldırıldı' veya 'her suçta uygulanır' ifadeleri bu güncel metni yansıtmaz. Önceki kararlar için karar tarihi, sonraki düzenleme ve geçiş hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
Kararı elinize aldığınızda kontrol edeceğiniz belgeler
İlk HAGB kararı, gerekçeli kararın tebliği, kesinleşme kaydı, denetimli serbestlik yükümlülükleri ve varsa yeni dosyanın karar örneği ayrı ayrı okunmalıdır. Güncel 231/13 HAGB kayıtları için özel bir sistem öngörür; bu bilgiyi sıradan bir adli sicil çıktısıyla veya kesin mahkûmiyet kaydıyla özdeşleştirmeyin. Başvuru yolu ve süresi bakımından özellikle eski HAGB ile sonradan açıklanan hükmü ayırın. Bu genel rehber, kişinin dosyasını inceleyen avukatın süre ve kanun yolu değerlendirmesinin yerine geçmez.
İşleme başlamadan önce kontrol edin
Kaynak
Başvurulan resmî kaynaklar
Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem öncesinde bağlantılardaki güncel metin ayrıca kontrol edilmelidir. Kaynakların son kontrol tarihi 01.11.2026. Kaynak ve düzeltme yöntemimizi inceleyin.